De Villa Girmes

Wie in Oedt op zoek gaat naar sporen van de textielindustrie, kan één gebouw niet missen: de Villa Girmes aan de Johannes-Girmes-Straße. Ze werd gebouwd als woonhuis van de fabrikantenfamilie die het dorp meer dan een eeuw economisch bepaalde, diende later de gemeente Oedt als gemeentehuis en herbergt vandaag in de kelder het heemkundemuseum – met de archeologische vondsten die bij de opgravingen aan Burg Uda tevoorschijn kwamen.

Daarmee verbindt dit ene huis de twee verhalen van de plaats: de middeleeuwse burchtgeschiedenis en de industriële opkomst van de negentiende eeuw. Ongeveer tien minuten lopen scheidt de villa van de burchttoren.

De familie achter het huis

In 1879 richtte Johannes Girmes in Oedt een fluweel- en plüchefabriek op. Uit dat bedrijf groeide de grootste werkgever van de gemeente: op het hoogtepunt werkten er enkele duizenden mensen en maakte het Oedt tot een centrum van textielproductie aan de Nederrijn.

De familie bepaalde het dorp in meer dan economische zin. Ze liet arbeiderswoningen bouwen, stichtte openbare voorzieningen en zette met de villa een huis neer dat de welstand en het zelfbeeld van de Nederrijnse textielindustriëlen naar buiten droeg. Representatie hoorde bij het vak – de fabrikantenvilla was woonhuis en visitekaartje in één.

Girmes was niet het enige textielbedrijf in het dorp. Al in 1850, bijna drie decennia eerder, was de firma Peter Mertes opgericht: een blekerij en verwerij die later ook bedrijfskleding maakte. Beide fabrieken bepaalden generaties lang het dorpsbeeld en de werkdag van de bewoners.

Waarom textiel, en waarom hier?

Het weefambacht is in Oedt lang vóór de industrialisatie aanwijsbaar. Aan de Nederrijn werkten wevers traditioneel thuis, vaak als bijverdienste naast een kleine boerderij. Toen in de negentiende eeuw mechanische weefgetouwen en stoomkracht beschikbaar kwamen, trof de nieuwe techniek hier bestaande vakkennis, beschikbare arbeidskrachten en markten die de handelaars al kenden – in Nederland en later in het Ruhrgebied. Ambacht werd industrie, en een dorp aan de Niers werd een fabrieksplaats.