Okręg Oedt

Opaci z Gladbach jako panowie gruntowi

Wszystko zaczyna się od darowizny. Okolica Oedt przeszła jako uposażenie do opactwa Gladbach, i od tego czasu jego opaci występowali jako panowie gruntowi. W Oedt zbudowali dwór pański (Salhof albo Fronhof) jako centrum administracyjne. Dwór ten stał do 1604 roku, kiedy spłonął; odbudowany budynek służył od 1757 roku również jako siedziba okręgu i jest dziś używany jako plebania.

Obok dworu wzniesiono niewielki kościół. Jego fundamenty odkryto w 1965 roku podczas wykopalisk wewnątrz obecnego kościoła. Kościół i wieś kościelna Oedt są po raz pierwszy wymienione w 1170 roku w dokumencie opata Roberta. Był to kościół własny opactwa Gladbach – i podobnie jak Gladbach, parafia w Oedt czci jako patrona świętego Wita.

W północnej części Oedt opaci byli jedynymi właścicielami gruntów. W części południowej, w Honschaften Hagen i Unterbroich, obok dóbr Gladbach leżały również rozproszone dobra innych korporacji duchownych, ale i tam opaci wcześnie narzucili swoje zwierzchnictwo gruntowe.

Jak okręg był zbudowany

Politycznie okręg Oedt był podzielony na trzy części. Część południowa to Honschaft Unterbroich, środkowa Honschaft Hagen, północna parafia Oedt. Honschaft był wiejskim okręgiem podrzędnym z własnym ograniczonym samorządem. Parafia była podzielona jeszcze raz: na Auffeld na południu i Niederfeld na północy, przy czym granica przebiegała przy kościele w Oedt.

W północnej części Auffeld rozwinęła się osada zamkowa, późniejsza osada targowa Oedt. W środkowej części Niederfeld, przy młynie w Mülhausen, powstała później dzielnica Mülhausen.

Dwie wsie, które nie zrosły się

Szczególna cecha Oedt: osada zamkowa nie miała żadnego połączenia zabudową ze wsią kościelną, starszą o około 150 lat. Między dolną bramą a kościołem istniała luka około 200 metrów. Dopiero w XVIII wieku obie części zrosły się zabudową.

Sama osada zamkowa leżała przed zamkiem na piaszczystym grzbiecie i była zabezpieczona wałami, fosami i trzema bramami. Droga do zamku biegła od osady obok młyna w Oedt i przez przedzamcze do zamku głównego.

Cena położenia granicznego

Jako twierdza graniczna Kolonii przeciw Jülich i Geldrii Burg Uda miała wartość wojskową. Dla ludności oznaczało to przez wieki przede wszystkim jedno: przemarsze wojsk, kwaterunki, grabieże i rekwizycje. Stare kroniki zapisują, że domy plądrowano i podpalano i że raz po raz ginęli mieszkańcy.

Po wojnie kolońskiej nastąpiła wojna trzydziestoletnia, która od 1640 roku dotarła nad Dolny Ren z pełną siłą, ponieważ inne okolice były już wyczerpane. W 1643 roku zamek wysadzono – ale pozostał potem w użytku jako siedziba okręgu jeszcze prawie sto lat.

I trwało to dalej: druga i trzecia wojna zaborcza Francji w 1672 i 1688 roku, wojna o sukcesję hiszpańską od 1701 do 1713 roku, w trakcie której w 1707 roku spłonęło w Oedt pięćdziesiąt domów mieszkalnych – przypuszczalnie przez podpalenie przez grabiących żołnierzy. Potem przyszły wojna o sukcesję austriacką od 1740 do 1748 roku i od 1756 roku wojna siedmioletnia, w której elektorat koloński stanął z Austrią i Francją przeciw Prusom.

W tej ostatniej wojnie zamek został w 1757 roku rozebrany jako kamieniołom na nasyp drogowy. Sam okręg pozostał z zadłużeniem 30 000 talarów.